Sözlük

Dijital pazarlama
terimleri.

68 terim, kısa ve net tanımlarla. Her tanım kendi içinde tam yazıldı: bir terimi anlamak için başka bir tanıma gitmeniz gerekmiyor.

A

AEO Answer Engine Optimization
İçeriğin, cevap üreten sistemlerde (yapay zeka asistanları, sesli asistanlar) doğrudan cevap olarak kullanılabilmesi için düzenlenmesi. GEO ile büyük ölçüde örtüşür; AEO daha çok tek bir net cevabı, GEO ise genel olarak üretken motorlarda görünürlüğü vurgular. İlgili sayfa →
AIDA Modeli AIDA
Dikkat (Attention), İlgi (Interest), İstek (Desire), Eylem (Action) aşamalarından oluşan klasik pazarlama hunisi modeli. Mesajın hangi aşamadaki kişiye söylendiğini ayırt etmek için kullanılır; ölçüm modeli değil, planlama çerçevesidir.
Ajan (AI Agent) AI Agent
Kendisine verilen hedefe ulaşmak için adımları kendi belirleyip araçları kullanarak iş yapan yapay zeka sistemi. Sabit kurallarla çalışan otomasyondan farkı, sıralamayı önceden yazılmış bir akıştan değil durumdan çıkarmasıdır. İlgili sayfa →
Alıntılanabilirlik Citability
Bir sayfanın yapay zeka cevaplarında kaynak olarak kullanılabilme kolaylığı. Net tanımlar, kendi içinde tam paragraflar, kaynaklı sayılar ve düzenli başlık yapısı artırır; dağınık anlatım ve başka sayfaya bağımlı bölümler azaltır. İlgili sayfa →
Anahtar Kelime Yamyamlığı Keyword Cannibalization
Aynı arama niyetini karşılayan birden fazla sayfanın aynı sorguda birbiriyle yarışması. Google hangi sayfayı göstereceğine karar veremediği için ikisi de istikrarlı sıralanamaz ve bağlantı değeri bölünür. Bir ceza değil, site yapısından kaynaklanan belirsizliktir. İlgili sayfa →
Arama Niyeti Search Intent
Bir aramayı yapan kişinin asıl amacı: bilgi edinmek, bir siteye ulaşmak, karşılaştırmak veya satın almak. Sayfanın niyetle örtüşmemesi, teknik olarak kusursuz bir sayfanın bile sıralanmamasının en yaygın nedenidir. İlgili sayfa →
Atıf Modellemesi Attribution Modeling
Bir dönüşüme katkıda bulunan birden fazla temas noktası arasında değerin nasıl paylaştırılacağını belirleyen yaklaşım. Son tıklamaya tüm değeri vermek en yaygın ama en yanıltıcı modeldir; kanalların gerçek katkısını gizler. İlgili sayfa →
A/B Testi A/B Test
Aynı sayfanın, reklamın veya e-postanın iki farklı sürümünü eş zamanlı yayınlayıp hangisinin daha iyi sonuç verdiğini ölçme yöntemi. Geçerli bir sonuç için trafiğin rastgele bölünmesi ve yeterli örneklem birikmesi gerekir; az trafikle alınan sonuç tesadüf olabilir. İlgili sayfa →

B

BGBM / CPM Cost Per Mille
Bin gösterim başına maliyet. Reklamın bin kez gösterilmesinin maliyetini ifade eder ve marka bilinirliği kampanyalarında temel satın alma birimidir. Tıklama veya dönüşüm hakkında bilgi vermez.
Birinci Taraf Veri First-Party Data
İşletmenin kendi kanallarından, kişinin rızasıyla doğrudan topladığı veri: e-posta, telefon, satın alma geçmişi, site davranışı. Üçüncü taraf veriye göre daha doğru ve hukuken daha güvenli zemindedir; reklam platformlarıyla eşleştirmenin de temelidir. İlgili sayfa →
Bot Crawler / Bot
İnternet sayfalarını otomatik gezen yazılım. Arama motoru botları (Googlebot, bingbot) dizin oluşturur; yapay zeka botları (GPTBot, ClaudeBot gibi) model ve cevap sistemleri için içerik okur. Engellenmesi, ilgili sistemde görünmemek anlamına gelir. İlgili sayfa →

C

Channel Manager
Otelin oda müsaitliğini ve fiyatını birden fazla satış kanalına (OTA'lar, kendi sitesi, metasearch) tek noktadan dağıtan yazılım. Aşırı rezervasyonu önler ve fiyat tutarlılığını sağlar; Google otel sonuçlarına fiyat feed'i göndermek için de kullanılır. İlgili sayfa →
CHIPS Cookies Having Independent Partitioned State
Çerezleri bulundukları üst site bağlamında bölümlendiren tarayıcı özelliği. Bir çerez yalnızca içinde çalıştığı site bağlamında geçerli olur, bu yüzden siteler arası takip için kullanılamaz. Üçüncü taraf çerezin yerine geçmez.
Core Web Vitals
Google'ın sayfa deneyimini ölçtüğü üç metrik: LCP (en büyük içeriğin görünme süresi, iyi eşik 2,5 saniye), INP (etkileşime yanıt süresi, 200 milisaniye) ve CLS (beklenmedik düzen kayması, 0,1). Değerlendirme laboratuvar testine değil gerçek kullanıcı verisine ve 75. yüzdelik dilime dayanır. İlgili sayfa →
CRM Customer Relationship Management
Müşteri ve aday müşteri bilgilerinin, iletişim geçmişinin ve satış sürecinin tek yerde tutulduğu sistem. Pazarlama açısından değeri, reklamın hangi aday müşteriye ulaştığını ve hangisinin gerçekten satışa dönüştüğünü birbirine bağlayabilmesidir. İlgili sayfa →
CRO Conversion Rate Optimization
Mevcut trafiği daha fazla dönüşüme çevirmek için sayfa, akış ve mesajın sistematik olarak iyileştirilmesi. Trafiği artırmaktan farklıdır: aynı ziyaretçi sayısıyla daha fazla sonuç almayı hedefler ve genelde reklam bütçesi artırmaktan daha ucuza gelir. İlgili sayfa →

Ç

Çerez Cookie
Bir sitenin tarayıcıya kaydettiği küçük veri parçası. Birinci taraf çerez ziyaret edilen sitenin kendi çerezidir; üçüncü taraf çerez başka bir alan adına aittir ve siteler arası takip için kullanılır. Reklam amaçlı çerez kullanımı açık rıza gerektirir. İlgili sayfa →
Çıkış Oranı Bounce Rate
Siteye gelip tek bir etkileşim yapmadan ayrılan ziyaretçilerin oranı. Tek başına iyi veya kötü değildir: aradığı cevabı tek sayfada bulan ziyaretçi de hemen ayrılabilir. GA4'te karşılığı 'etkileşim oranı'nın tersidir. İlgili sayfa →

D

Demand Generation Demand Gen
Henüz bir ihtiyacı adlandırmamış kitlede talep ve farkındalık oluşturmaya yönelik çalışma. Lead generation'dan farkı, var olan talebi toplamak yerine talebin kendisini yaratmaya çalışmasıdır; getirisi daha uzun vadede ve dolaylı ölçülür. İlgili sayfa →
Direkt Rezervasyon Direct Booking
Misafirin aracı bir platform yerine otelin kendi sitesi veya kanalları üzerinden rezervasyon yapması. Komisyon ödenmediği için birim başına kârı yükseltir; karşılığında talebi otelin kendisinin getirmesi gerekir. İlgili sayfa →
Dönüşüm Conversion
Sitede veya reklamda tanımlanmış, değerli bir eylemin gerçekleşmesi: form gönderimi, arama, satın alma, rezervasyon. Hangi eylemin dönüşüm sayıldığı ölçümün tamamını belirler; yanlış tanımlanmış dönüşüm tüm raporu bozar. İlgili sayfa →
Dönüşüm API'si Conversions API
Dönüşüm bilgisinin tarayıcı yerine sunucudan doğrudan reklam platformuna gönderilmesini sağlayan arayüz. Tarayıcı taraflı ölçümün kaçırdığı dönüşümleri tamamlar ve ölçüm kaybını azaltır. İlgili sayfa →

E

Etiket Yöneticisi Google Tag Manager
Site koduna her seferinde müdahale etmeden ölçüm ve pazarlama etiketlerini yönetmeyi sağlayan araç. Dönüşüm takibi, analitik ve rıza sinyallerinin merkezi olarak kurulduğu yerdir. İlgili sayfa →
E-E-A-T Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness
Google'ın Arama Kalitesi Değerlendirici Kılavuzu'nda tanımlı kalite çerçevesi: deneyim, uzmanlık, yetkinlik ve güvenilirlik. Doğrudan ölçülen bir sıralama faktörü değildir; insan değerlendiricilerin kalite yargısı için kullandığı çerçevedir ve bu değerlendirmeler algoritma geliştirmeyi yönlendirir. İlgili sayfa →

F

FedCM Federated Credential Management
Siteye üçüncü taraf bir kimlik sağlayıcısıyla (örneğin 'Google ile giriş yap') oturum açmayı, üçüncü taraf çereze ihtiyaç duymadan mümkün kılan tarayıcı arayüzü. Kimlik doğrulama için tasarlanmıştır, reklam hedeflemesinde kullanılmaz.
Fiyat Feed Price Feed
Otelin oda fiyatı ve müsaitlik verisinin, Google gibi platformlara yapılandırılmış biçimde düzenli olarak gönderilmesi. Google'ın otel sonuçlarındaki rezervasyon modülünde görünmek için kendi fiyat feed'inizin akması gerekir. İlgili sayfa →
Funnel Huni
Aday müşterinin farkındalıktan satın almaya kadar geçtiği aşamaların modeli. Her aşamada belirli bir kayıp olması normaldir; optimizasyonun amacı kaybın en büyük olduğu aşamayı bulup orayı düzeltmektir. İlgili sayfa →

G

GA4 Google Analytics 4
Google'ın etkinlik tabanlı analitik platformu. Önceki sürümden temel farkı, oturum yerine etkinlik merkezli veri modeli kullanması ve veri saklama ile rıza yönetimi kurallarının daha belirleyici olmasıdır. İlgili sayfa →
GEO Generative Engine Optimization
İçeriğin yapay zeka destekli arama ve cevap sistemlerinde bulunur, anlaşılır ve kaynak gösterilir hale getirilmesi. Klasik SEO sıralamayı hedeflerken GEO cevabın içinde anılmayı hedefler; ikisi aynı temel üzerine kurulur ama ölçüm biçimleri farklıdır. İlgili sayfa →
Gösterim Impression
Bir reklamın veya arama sonucunun kullanıcıya görünmesi. Tıklama veya ilgi anlamına gelmez; gösterim yüksek ama tıklama düşükse genelde mesaj ile arama niyeti arasında uyumsuzluk vardır.

H

Hotel Center Google Hotel Center
Otellerin fiyat ve müsaitlik verisini Google'a gönderdiği, otel sonuçlarındaki görünürlüğünü yönettiği platform. Ücretsiz rezervasyon bağlantıları ve ücretli otel kampanyaları buradaki veri üzerine çalışır. İlgili sayfa →

I

INP Interaction to Next Paint
Kullanıcı etkileşimlerine verilen yanıt süresini ölçen Core Web Vitals metriği; iyi eşik 200 milisaniyedir. Mart 2024'te FID'in yerini aldı ve FID'den farklı olarak yalnızca ilk değil sayfa boyunca yapılan etkileşimleri değerlendirir. İlgili sayfa →

İ

İç Bağlantı Internal Link
Sitenin kendi sayfaları arasındaki bağlantı. Hem kullanıcıyı yönlendirir hem de bir konuda hangi sayfanın ana sayfa olduğunu arama motorlarına bildirir; tutarsız iç bağlantı, yamyamlığın en sık nedenlerinden biridir. İlgili sayfa →

K

Kalite Puanı Quality Score
Google Ads'te anahtar kelime düzeyinde 1-10 arası raporlanan teşhis metriği. Üç bileşeni vardır: beklenen tıklama oranı, reklam alakası ve açılış sayfası deneyimi. Açık artırmada doğrudan bu değer kullanılmaz; hangi anahtar kelimede niyet uyumunun bozuk olduğunu gösterir. İlgili sayfa →
Kanonik Etiket Canonical Tag
Birbirine çok benzeyen veya aynı içeriğe sahip birden fazla URL arasından hangisinin asıl sayfa olduğunu belirten HTML etiketi. Kopya içerik nedeniyle değerin bölünmesini önler. İlgili sayfa →
Kohort Analizi Cohort Analysis
Kullanıcıları ortak bir özelliğe göre (örneğin ilk satın alma ayı) gruplayıp davranışlarını zaman içinde karşılaştırma yöntemi. Toplam ortalamaların gizlediği eğilimleri, özellikle elde tutma ve tekrar satın almayı görünür kılar. İlgili sayfa →
KVKK Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen kanun. Dijital pazarlama açısından en belirleyici sonuçları aydınlatma yükümlülüğü, reklam amaçlı veri işlemede açık rıza gerekliliği ve veri sorumlusu ile veri işleyen rollerinin ayrılmasıdır. İlgili sayfa →

L

LCP Largest Contentful Paint
Sayfadaki en büyük içerik öğesinin görünür hale gelme süresini ölçen Core Web Vitals metriği; iyi eşik 2,5 saniyedir. En yaygın nedeni render'ı engelleyen betikler ve optimize edilmemiş büyük görsellerdir. İlgili sayfa →
Lead Aday Müşteri
İletişim bilgisini paylaşarak ilgi gösteren potansiyel müşteri. Lead sayısı tek başına başarı göstergesi değildir; kalitesi ölçülmediğinde artan lead sayısı satış ekibinin zamanını tüketir. İlgili sayfa →
Lead Generation Talep Toplama
Var olan ilgiyi iletişim bilgisine dönüştürmeye yönelik kampanya türü. Demand generation'dan farkı, talebi yaratmak yerine hâlihazırda arayan kişiyi yakalamasıdır. İlgili sayfa →

M

Marka Pazarlaması Brand Marketing
Markanın tanınırlığını, çağrışımlarını ve tercih edilirliğini uzun vadede inşa etmeye yönelik çalışma. Getirisi gecikmeli ve dolaylı ölçülür; performans pazarlamasının verimini de yükseltir çünkü tanınan markanın reklamı daha ucuza dönüşür. İlgili sayfa →
MCP Model Context Protocol
Yapay zeka asistanlarının dış araç ve veri kaynaklarına standart bir arayüzle bağlanmasını sağlayan protokol. Asistanın yalnızca metin üretmek yerine gerçek sistemlerde işlem yapabilmesini mümkün kılar. İlgili sayfa →
Medya Planlama Media Planning
Bütçenin hangi kanala, hangi pazarda, hangi dönemde ve hangi amaçla dağıtılacağının planlanması. Kampanya kurmaktan önce gelen adımdır; yanlış kanal seçimi, kampanya optimizasyonuyla telafi edilemez. İlgili sayfa →
Metasearch Fiyat Karşılaştırma Motoru
Birden fazla satıcının fiyatını yan yana gösteren, rezervasyonu genelde satıcıya devreden karşılaştırma sitesi. Otelcilikte trivago, KAYAK ve Skyscanner örnektir; rezervasyon alan OTA'dan işlevi farklıdır. İlgili sayfa →

N

Net ADR Net Average Daily Rate
Komisyon, indirim ve dağıtım maliyetleri düşüldükten sonra otelin oda başına elde ettiği gerçek ortalama gelir. Brüt ADR kanalları karşılaştırmak için yetersizdir; kanal kârlılığı ancak net ADR ile görülür. İlgili sayfa →

O

OTA Online Travel Agency
Konaklama ve seyahat ürünlerini çevrimiçi satan aracı platform. Görünürlük ve talep sağlar, karşılığında komisyon alır. Tanıdık markaların büyük bölümü birkaç holdinge ait olduğundan kanal çeşitliliği sanıldığından azdır. İlgili sayfa →
Otomasyon Automation
Tekrarlayan bir işin önceden tanımlanmış kurallarla, insan müdahalesi olmadan yürütülmesi. Yapay zeka ajanından farkı, adımların sabit olması ve beklenmeyen durumda karar üretmemesidir. İlgili sayfa →

Ö

Ölçüm Kaybı Measurement Loss
Gerçekleşen dönüşümlerin bir kısmının ölçüm sistemine hiç ulaşmaması. Reklam engelleyiciler, tarayıcı kısıtları, rıza verilmemesi ve ağ engelleri başlıca nedenlerdir; sunucu taraflı ölçüm ve dönüşüm API'leri kaybı azaltır ama sıfırlamaz. İlgili sayfa →

P

Parite Rate Parity
Otelin aynı oda ve koşul için farklı satış kanallarında tutarlı fiyat sunması. Google gibi platformlar, feed'deki fiyat ile rezervasyon sayfasındaki fiyat tutmadığında tesisi askıya alabilir. İlgili sayfa →
Performance Max PMax
Google'ın tek kampanya içinde arama, görüntülü, YouTube, Discover, Gmail ve Haritalar envanterine otomatik dağıtım yapan kampanya türü. Kontrol büyük ölçüde sinyal kalitesine ve varlıklara devredilir; bu nedenle dönüşüm ölçümünün doğruluğu belirleyicidir. İlgili sayfa →
Performans Pazarlaması Performance Marketing
Ölçülebilir bir sonuca (dönüşüm, satış, aday müşteri) göre yönetilen ve optimize edilen pazarlama yaklaşımı. Kısa vadede sonucu nettir ama var olan talebi hasat eder; talebi büyütmek marka tarafının işidir. İlgili sayfa →
Privacy Sandbox
Google'ın üçüncü taraf çerezlere alternatif olarak geliştirdiği tarayıcı teknolojileri girişimi. Reklamcılığa dönük ana teknolojileri (Topics, Protected Audience, Attribution Reporting API ve diğerleri) emekliye ayrıldı; CHIPS, FedCM ve Private State Tokens desteklenmeye devam ediyor. İlgili sayfa →
Programatik Reklamcılık Programmatic Advertising
Reklam envanterinin otomatik açık artırmalarla, gerçek zamanlı olarak satın alınması. Geniş erişim sağlar ama envanter şeffaflığı ve marka güvenliği denetim gerektirir. İlgili sayfa →

R

Remarketing / Retargeting Remarketing
Siteyi veya içeriği daha önce görmüş kişilere tekrar reklam gösterme. İki terim pratikte aynı anlamda kullanılır; tarihsel olarak remarketing Google'ın, retargeting sektörün genel terimidir. Rıza ve ölçüm kısıtları etkinliğini doğrudan belirler. İlgili sayfa →
Rıza Modu Consent Mode
Kullanıcının çerez ve veri işleme tercihinin, ölçüm ve reklam araçlarına standart sinyallerle iletilmesini sağlayan yapı. Banner koymak yeterli değildir; sinyal doğru iletilmezse platformlar veriyi işlemez. İlgili sayfa →
ROAS Return on Ad Spend
Reklam harcamasının kaç katı gelir getirdiğini gösteren oran: gelir bölü reklam harcaması. Kârlılığı göstermez; ürün maliyeti, kargo ve iade hesaba katılmadığında yüksek ROAS zararlı olabilir. İlgili sayfa →
ROI Return on Investment
Yatırımın net getirisinin, yatırılan tutara oranı. ROAS'tan farkı, yalnızca reklam harcamasını değil tüm maliyetleri hesaba katmasıdır; bu nedenle yönetim kararları için daha anlamlıdır. İlgili sayfa →

S

SERP Search Engine Results Page
Arama motorunun bir sorgu için döndürdüğü sonuç sayfası. Klasik bağlantıların yanında yapay zeka özetleri, öne çıkan snippet'ler, haritalar ve reklamlar yer alır; organik tıklama payı bu öğelerin yoğunluğuna göre değişir. İlgili sayfa →
Site Haritası Sitemap
Sitedeki önemli URL'lerin arama motorlarına bildirildiği XML dosyası. Dizine girmeyi garanti etmez, keşfi hızlandırır; silinmiş veya yönlendirilmiş URL'lerin listede kalması güven sinyalini düşürür. İlgili sayfa →
Sunucu Taraflı Ölçüm Server-Side Tracking
Ölçüm verisinin tarayıcı yerine kendi kontrolünüzdeki bir sunucudan toplanıp platformlara iletilmesi. Tarayıcı kısıtlarından daha az etkilenir, veri üzerinde denetim sağlar; karşılığında kurulum ve bakım maliyeti getirir. İlgili sayfa →

Ş

Şema İşaretlemesi Schema Markup
Sayfadaki bilginin ne anlama geldiğini makinelere bildiren yapılandırılmış veri (genelde JSON-LD). Zengin arama sonuçlarını mümkün kılar ve yapay zeka sistemlerinin içeriği doğru yorumlamasına yardım eder. İlgili sayfa →

T

Teknik SEO Technical SEO
Sitenin taranabilir, dizine eklenebilir ve hızlı olmasını sağlayan çalışmaların bütünü: dizine girme kontrolü, site yapısı, hız, mobil uyum, yapılandırılmış veri. İçerik çalışmasının üzerine kurulduğu temeldir. İlgili sayfa →
TTFB Time to First Byte
Tarayıcının isteğine sunucudan ilk baytın gelme süresi. Bir Core Web Vital değildir ama LCP'yi doğrudan etkileyen bir teşhis metriğidir; yüksekse sorun genelde sunucu veya barındırma tarafındadır. İlgili sayfa →

U

UTM Parametresi UTM Parameter
Bağlantı sonuna eklenen ve trafiğin kaynağını, aracını ve kampanyasını bildiren etiketler. Tutarsız yazım (büyük-küçük harf, farklı adlandırma) raporları bölerek analizi imkânsız hale getirir; standart bir adlandırma kuralı şarttır. İlgili sayfa →

Ü

Ücretsiz Rezervasyon Bağlantıları Free Booking Links
Google'ın otel sonuçlarında, otelin kendi rezervasyon sayfasına yönlendiren ve tıklaması ücretlendirilmeyen bağlantılar. Görünmek için otelin fiyat feed'inin Google'a akması gerekir. İlgili sayfa →
Üçüncü Taraf Çerez Third-Party Cookie
Ziyaret edilen siteden farklı bir alan adına ait çerez; siteler arası takip ve hedeflemenin klasik aracıdır. Chrome'da kaldırılmadı ancak Safari ve Firefox'ta engelli, kullanıcı tarafından kapatılabilir ve reklam amaçlı kullanımı rıza gerektirir — bu nedenle güvenilir bir temel değildir. İlgili sayfa →

Y

Yapay Zeka Özetleri AI Overviews
Google'ın arama sonuçlarının üstünde, birden fazla kaynaktan derleyerek ürettiği özet cevaplar. Kullanıcı sorusunun cevabını sayfaya girmeden alabildiği için bilgilendirici sorgularda organik tıklama oranını düşürür. İlgili sayfa →
Yerel SEO Local SEO
Konuma bağlı aramalarda ve haritalarda görünürlüğü artırmaya yönelik çalışma. İşletme profili bilgilerinin doğruluğu, değerlendirmeler ve bilgi tutarlılığı belirleyicidir; klasik sıralama sinyallerinden farklı bir mantıkla çalışır. İlgili sayfa →

Growth Audit

Terimleri biliyorsunuz.
Sıra uygulamada.

Hangi metriğin sizin işinizde anlamlı olduğunu, mevcut kurulumunuza bakarak çıkarıyoruz. Ücretsiz Growth Audit ile başlayalım.

Growth Audit alın