Kısaca
- Google, Chrome'da üçüncü taraf çerezleri kaldırma planından vazgeçti; kendi ifadesiyle kullanıcıya çerez tercihi sunma yaklaşımını sürdürüyor.
- Privacy Sandbox teknolojilerinin çoğu emekliye ayrıldı: Topics, Protected Audience, Attribution Reporting API, Private Aggregation ve diğerleri listede.
- Desteklenmeye devam edenler kısa bir liste: CHIPS, FedCM ve Private State Tokens.
- Sonuç şu: tarayıcı düzeyinde, üçüncü taraf çerezin yerine geçecek hazır bir ilgi alanı sinyali artık yok.
- Yapılması gereken iş değişmedi ama gerekçesi değişti: birinci taraf veri, sunucu taraflı ölçüm ve doğru kurulmuş onay yönetimi, çerezler yüzünden değil ölçüm kalitesi için gerekli.
Önce neyin doğru olduğunu netleştirelim
İki ayrı şey birbirine karıştırılıyor. Ayıralım:
| Konu | Durum |
|---|---|
| Chrome'da üçüncü taraf çerezler | DurumKaldırılmadı. Google, kullanıcıya çerez tercihi sunma konusundaki mevcut yaklaşımını sürdürdüğünü söylüyor. |
| Privacy Sandbox teknolojileri | DurumBüyük bölümü emekliye ayrıldı; aşamalı olarak kaldırılıyor. |
Yani "çerezler kalkıyor" cümlesi yanlış; "çerezlerin yerine geçecek sistem kuruluyor" cümlesi de artık yanlış. Google'ın kendi Privacy Sandbox sayfasında emekliye ayrılan teknolojiler madde madde listeleniyor:
- Topics (Chrome ve Android)
- Protected Audience (Chrome ve Android)
- Attribution Reporting API (Chrome ve Android)
- Private Aggregation (Shared Storage dahil)
- Protected App Signals
- Related Website Sets
- SelectURL
- SDK Runtime
- On-Device Personalization
- IP Protection
Desteklenmeye devam eden liste ise çok daha kısa: CHIPS, FedCM ve Private State Tokens. Ayrıca W3C bünyesinde birlikte çalışabilir bir ilişkilendirme (attribution) standardı çalışması sürüyor; bu, emekliye ayrılan Attribution Reporting API'den ayrı bir iş.
Tarih vermiyoruz, çünkü Google da vermiyor
Google'ın açıklaması tek tek kaldırma tarihi içermiyor; "Chrome ve Android süreçlerine göre aşamalı olarak kaldırılacak" diyor ve ayrı bir özellik durumu sayfasına yönlendiriyor. Bu yüzden burada teknoloji başına tarih yazmıyoruz. Bir ajans size kesin tarih veriyorsa kaynağını sorun.
Bu neden önemli? Çünkü planlar yanlış varsayıma dayanıyordu
Son beş yılda kurulan pek çok ölçüm ve hedefleme planının temelinde şu varsayım vardı: çerez gidecek, yerine tarayıcının sunduğu yeni bir sinyal gelecek, biz de ona geçeceğiz. O "yeni sinyal" gelmedi.
Pratik sonuç şu: tarayıcı düzeyinde, üçüncü taraf çereze alternatif hazır bir ilgi alanı sinyali yok. Topics API bunu sağlayacaktı; emekli oldu. Protected Audience yeniden pazarlamayı tarayıcı içinde çözecekti; o da emekli oldu.
Bu, reklamcılığın bittiği anlamına gelmiyor. Şu anlama geliyor: platformların kendi içindeki veri (Google, Meta, TikTok ekosistemleri) ve sizin kendi topladığınız veri daha da belirleyici hale geldi. Yani ağırlık tarayıcıdan platformlara ve size kaydı.
Peki yıllarca yapılan hazırlıklar boşa mı gitti?
Hayır — ama gerekçeleri değişti. İşin ironisi şu: yapılması önerilen işlerin çoğu hâlâ yapılmalı, sadece sebebi farklı.
| Çalışma | Eski gerekçe | Bugünkü gerçek gerekçe |
|---|---|---|
| Birinci taraf veri toplama | Eski gerekçeÇerez kalkınca elimizde veri olmayacak | Bugünkü gerçek gerekçePlatform dışı kitlenizi yalnızca siz tanıyorsunuz; e-posta ve telefon tabanlı eşleştirme hâlâ en sağlam yol |
| Sunucu taraflı ölçüm | Eski gerekçeTarayıcı sinyalleri yok olacak | Bugünkü gerçek gerekçeTarayıcı eklentileri, ITP ve ağ engelleri ölçümü zaten bozuyor; veri kaybı çerezden bağımsız bir sorun |
| Onay yönetimi (consent) | Eski gerekçeÇerezsiz dünyaya geçiş | Bugünkü gerçek gerekçeKVKK ve GDPR yükümlülüğü; ayrıca onay sinyali doğru kurulmazsa reklam platformları veriyi işleyemiyor |
| Dönüşüm API'leri | Eski gerekçeÇerez olmadan dönüşüm göremeyeceğiz | Bugünkü gerçek gerekçeTarayıcı taraflı ölçümün eksik yakaladığı dönüşümleri tamamlıyor |
Yani tavsiye listesi aynı kaldı, hikâye çöktü. Bu önemli bir ayrım: işi "çerez kıyameti" korkusuyla satan herkesin elindeki gerekçe artık geçersiz, ama işin kendisi geçerli.
Üçüncü taraf çerez neden hâlâ zayıf bir temel?
Çerezler kaldırılmadı derken "her şey eskisi gibi" demiyoruz. Üçüncü taraf çerez pratikte zaten güvenilmez bir sinyal:
- Safari ve Firefox'ta çoktan kapalı. Chrome kararı yalnızca Chrome'u değiştirir. iOS trafiğinin ağırlığı yüksek olan işletmeler için üçüncü taraf çerez uzun zamandır yoktu.
- Kullanıcı kapatabiliyor. Google'ın ifadesi "kullanıcıya tercih sunmayı sürdüreceğiz" şeklinde; yani çerezin varlığı kullanıcı ayarına bağlı.
- Onay olmadan kullanılamıyor. KVKK ve GDPR kapsamında reklam amaçlı çerez için açık onay gerekiyor; onay yoksa çerez teknik olarak çalışsa da hukuken kullanılamaz.
- Reklam engelleyiciler devrede. Tarayıcı eklentileri üçüncü taraf isteklerini zaten engelliyor.
Kısacası: üçüncü taraf çerez var ama zayıf. Beş yıl önce "yok olacak" denen şey, bugün "duruyor ama güvenilmez" durumunda. Planlama açısından ikisi arasındaki fark, sandığınızdan küçük.
Şimdi ne yapmalı? Sıralı liste
- Onay yönetimini doğru kurun. Çerez banner'ı koymak yetmez; onay sinyalinin reklam ve analiz araçlarına doğru iletilmesi gerekir. Bunu Consent Mode, ad_storage ve KVKK yazısında adım adım anlattık.
- Dönüşüm ölçümünü sunucu tarafına taşıyın. Tarayıcı taraflı etiket tek başına eksik ölçüyor. Hangi durumda gerçekten gerektiğini sunucu taraflı ölçüm ne zaman gerekli yazısında ele aldık.
- Birinci taraf veriyi sistematik toplayın. E-posta, telefon ve müşteri kimliği; rıza metniyle birlikte. Bu veri hem platform eşleştirmesinin hem de kendi raporlamanızın temeli.
- Platform dönüşüm API'lerini bağlayın. Meta ve Google tarafında sunucudan dönüşüm göndermek, tarayıcının kaçırdığını tamamlar.
- Ölçümü modelle, tek kaynağa güvenmeyin. Platform raporu, analitik ve kendi veritabanınız farklı sayılar verir. Hangisinin ne söylediğini bilmek, tek bir "doğru sayı" aramaktan daha sağlıklı.
- Sunumlardaki "çerezsiz dünya" slaytını güncelleyin. Bu sadece estetik bir düzeltme değil; yanlış varsayıma dayanan bütçe kararları gerçek para kaybettirir.
Sık yapılan bir hata: CHIPS'i üçüncü taraf çerez yerine koymak
Desteklenmeye devam edenler listesinde CHIPS var ve bu bazen "çerez sorunu çözüldü" diye okunuyor. Değil. CHIPS, çerezleri üst site bazında bölümlenmiş hale getiriyor; yani bir çerez yalnızca içinde bulunduğu site bağlamında geçerli oluyor. Siteler arası takip için kullanılamaz.
Benzer şekilde FedCM kimlik doğrulama (siteye giriş) senaryoları için, Private State Tokens ise sahtecilik tespiti için. Hiçbiri reklam hedeflemesinde üçüncü taraf çerezin yerini almıyor. Bunlar belirli dar işleri çözen araçlar.
Özet
Üç cümle:
- Çerezler kaldırılmadı; Google kullanıcıya tercih sunma yaklaşımını sürdürüyor.
- Privacy Sandbox'ın reklamcılığa dönük teknolojileri emekliye ayrıldı; tarayıcı düzeyinde alternatif bir ilgi alanı sinyali kalmadı.
- Yapılacak iş listesi değişmedi; birinci taraf veri, sunucu taraflı ölçüm ve doğru onay yönetimi hâlâ doğru yatırım — ama artık korku yüzünden değil, ölçüm kalitesi için.
Ölçüm altyapınızın bugünkü durumunu görmek istiyorsanız dönüşüm takibi ve sunucu taraflı ölçüm tarafında ne kurulu olduğunu çıkarmak iyi bir başlangıç.
Sık sorulan sorular
Üçüncü taraf çerezler gerçekten kalkmadı mı?
Chrome'da kalkmadı. Google, kullanıcıya üçüncü taraf çerez tercihi sunma konusundaki mevcut yaklaşımını sürdürdüğünü belirtiyor; tam kaldırma planı yürürlükte değil. Ancak Safari ve Firefox'ta üçüncü taraf çerezler uzun süredir engelli, kullanıcı Chrome'da da kapatabiliyor ve reklam amaçlı kullanım için onay gerekiyor. Yani çerez duruyor ama güvenilir bir temel değil.
Privacy Sandbox tamamen mi kapandı?
Tamamen değil ama reklamcılığa dönük ana teknolojileri emekliye ayrıldı. Google'ın açıklamasında Topics, Protected Audience, Attribution Reporting API, Private Aggregation, Protected App Signals, Related Website Sets, SelectURL, SDK Runtime, On-Device Personalization ve IP Protection emekli listesinde. Desteklenmeye devam edenler CHIPS, FedCM ve Private State Tokens. Ayrıca W3C bünyesinde ayrı bir ilişkilendirme standardı çalışması sürüyor.
Bu değişiklik reklam performansımı nasıl etkiler?
Doğrudan ani bir etki beklemeyin; emekliye ayrılan teknolojilerin çoğu yaygın kullanımda değildi. Gerçek etki planlama tarafında: tarayıcının size yeni bir hedefleme sinyali vereceği beklentisi geçersiz. Bu da ağırlığı platformların kendi verisine ve sizin birinci taraf verinize kaydırıyor.
Şimdi hangi işi önce yapmalıyım?
Sırayla: onay yönetiminin doğru kurulduğunu doğrulayın, dönüşüm ölçümünü sunucu tarafına taşıyın, birinci taraf veri toplamayı sistematik hale getirin ve platform dönüşüm API'lerini bağlayın. Bu dördü çerez kararından bağımsız olarak ölçüm kalitesini yükseltir.
İlgili yazılar
- Consent Mode v2: GA4, Reklam İzinleri ve KVKK
- Server-Side Tracking: Ne Zaman Gerçekten Gerekir?
- ChatGPT Ads Trafiğini GA4'te Nasıl Ölçersiniz?
- Yönetim Dashboard'unda Bulunması Gereken 7 Metrik
İlgili hizmetimiz: Sunucu taraflı ölçüm.
Kaynaklar
Emekliye ayrılan ve desteklenmeye devam eden teknoloji listeleri Google'ın kendi Privacy Sandbox duyurusundan alınmıştır. Google teknoloji başına kaldırma tarihi vermemiştir; bu yüzden burada da tarih verilmedi. Üçüncü taraf çerez planının seyrine ilişkin kronoloji bilgileri basından aktarılmıştır. Güncel durumu Google'ın özellik durumu sayfasından doğrulayın.